Eeuwenoude schoolboekjes uit de Librije onderzocht
Boeken vol notities en tekeningen
In de Zutphense Librije, een van de twee laatste volledig intacte kettingbibliotheken ter wereld, bevinden zich talloze zeldzame boeken. Een bijzondere categorie vormen de 16 de – eeuwse schoolboekjes, waarvan er ruim honderd zijn bewaard gebleven. Ze zijn uitzonderlijk en intrigerend omdat ze intensief zijn gebruikt en vol met notities (‘glossen’) en kleine tekeningen staan van ijverige (en soms verveelde) studenten uit de 16 e eeuw. Naar het gebruik van deze schoolboekjes is een verkennend onderzoek gedaan door masterstudenten Boekgeschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen, onder begeleiding van hoogleraar Sabrina Corbellini. Een van de bevindingen was dat de gebruikers geleerde mensen moeten zijn geweest. De ‘glossen’ tussen de regels waren vaak toelichtingen bij en synoniemen van woorden, terwijl de aantekeningen in de marge heel verschillend van inhoud bleken te zijn. En een student telde wel vier of vijf verschillende handschriften in het boekje dat hij onderzocht.
Samenwerking en verder onderzoek
Het schoolboekjesproject kon plaatsvinden door een goede samenwerking van de Stichting Librije met verschillende organisaties en personen. De voorzet werd gegeven door Jos Hartman, Librijekenner en adviseur van de Stichting Librije. Hij benaderde prof. Corbellini en zij vond een aantal bereidwillige studenten. Uit de serie schoolboekjes werd een aantal representatieve exemplaren geselecteerd. De Stichting Walburgiskerk Zutphen zorgde voor de faciliteiten, het College van Kerkrentmeesters gaf toestemming om de boekjes tijdelijk uit te lenen aan het Regionaal Archief Zutphen (RAZ). Het RAZ zorgde voor perfecte scans en een plaats op het Erfgoedportaal waardoor de scans steeds te gebruiken waren.
De eerste bevindingen roepen de vraag op of nader onderzoek kan reconstrueren hoe het onderwijs aan de Latijnse School in Zutphen verliep en wat leraren destijds belangrijk vonden. De studenten onder leiding van prof. Corbellini hebben een eerste aanzet gegeven om de vele aantekeningen en andere gebruikerssporen in de boekjes beter te begrijpen. Verder onderzoek, inclusief een publicatie, naar deze unieke collectie zal in de nabije toekomst plaatsvinden.
